شکل طرح های آزمایشی
با درود به همه دوستان گرامی
قرار بود که در این چند پست راجع به روشهای ارائه مطالب، چند خط بنوسم، ولی دوستی خواسته بود که راجع به نقشه برخی طرحهای آزمایشی نوشتاری داشته باشیم. با پوزش از همه این پست را به نقشه طرحها اختصاص میدهیم.
برای طرحهای آزمایشی یک تکرار نوشته میشود و سایر تکرارها را خود دانشجو طرحریزی نماید.
طرح بلوکهای کامل تصادفی:
همانگونه که میدانید این طرح برای زمانی استفاده میشود که شیب تغییرات ماده آزمایشی یکطرفه باشد. به این معنی که به عنوان مثال روند تغییرات شیب زمین شمالی جنوبی باشد یا روند حاصلخیزی خاک از یک سمت به سمت دیگر تغییر کند و ....
در این حالت میتوان از طرح بلوکهای کامل تصادفی استفاده نمود. باید توجه داشت که جهت قرارگیری بلوکها عمود بر جهت شیب تغییرات باشد. شکل طرح با داشتن 5 تیمار و 3 تکرار به صورت زیر خواهد بود. نکته قابل توجه اینکه باید اختصاص تیمارها به واحدهای آزمایشی به صورت تصادفی باشد.
|
T5 |
T4 |
T3 |
T2 |
T1 |
|
T3 |
T5 |
T1 |
T4 |
T2 |
|
T4 |
T1 |
T2 |
T3 |
T5 |
آزمایشی کرتهای خرد شده با طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی
این طرح بیشتر برای زمانی استفاده میشود که یکی از فاکتورها اهمیت بیشتری داشته باشد یا اجرای یکی از تیمارها در کرت کوچک امکانپذیر نبوده یا مشکل باشد مانند آبیاری، تیمارهای تهیه زمین و ....
در این طرح دو نوع کرت آزمایشی وجود دارد. کرت اصلی که شامل کرتهای فرعی میباشد و فاکتوری که نیاز به کرت بزرگ دارد یا دارای اهمیت کمتری از فاکتور دیگر دارد در آن قرار میگیرد و کرتهای فرعی که فاکتوری که باید با دقت بیشتری نسبت به فاکتور دیگر سنجیده شود در آن قرار میگیرد.
|
Y2 |
Y1 |
Y3 |
Y1 |
Y3 |
Y2 |
Y3 |
Y2 |
Y1 |
X3 X2 X1
این شکل یکی از تکرارهای طرح کرتهای خرد شده رانشان میدهد. در تکرارهای بعدی نیز باید همه تیمارها به صورت تصادفی چیدمان شوند. همانگونه که مشاهده میشود در هریک از کرتهای اصلی که با X نشان داده شده است و هر یک دارای رنگ خاص می باشد، همه تیمارهای فرعی وجود دارند.
طرح فاکتوریل با طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی
در این طرح هردو فاکتور دارای اهمیت یکسان بوده و نیازی به کرتهای بزرگ ندارند.
|
Y2X3 |
Y1X3 |
Y3X3 |
Y1X2 |
Y3X2 |
Y2X2 |
Y3X1 |
Y2X1 |
Y1X1 |
در کرتهای خرد شده 2 خطا وجود دارد که هر فاکتور با خطای خود سنجیده میشود ولی در فاکتوریل همه یمارها با یک خطا سنجیده میشوند. در تجزیه داده ها باید دقت داشت که هر تیمار با خطای خودش سنجیده شود که شوربختانه برخی افراد که داده تجزیه میکنند به این موضوع اهمیت نداده یا به هر دلیلی انجام نمیدهند.
این مختصری راجع به شکل اجرای طرحهایی بود که بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند.
امید که سودمند باشد.
کارشناس ارشد زراعت هستم و از آنجا که با دانشجویان زیادی برخورد کرده ام که از نظر آزمایشات کشاورزی ضعیف هستند بر آن شدم تا به اندازه تواناییم به این افراد یاری رسانم. بی شک برای هر چه پر بارتر شدن مطالب، نظرات و نکته های شما دوستان و همکاران گرامی، سازنده و پر ارج خواهد بود.